Strona główna img Aktualności img Księgowy – wielowymiarowy pomost w procesie sukcesji

Księgowy – wielowymiarowy pomost w procesie sukcesji

Księgowi jako zaufani doradcy przedsiębiorców i osób zarządzających mogą być naturalnym spoiwem procesów związanych z sukcesją firm. Nastawieni na kooperację i wsparcie liderów dobrzy księgowi, mający bagaż doświadczeń firmowych, a także współpracy z otoczeniem biznesu – zarówno urzędami, jak i zewnętrznymi doradcami – spełniają wszelkie warunki do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego, która od 25 listopada funkcjonuje w polskim obrocie gospodarczym. 

Sukces wielu przedsiębiorstw rodzinnych, w tym również takich, które znajdujemy w gronie największych firm w Polsce, rosnąca świadomość i patriotyzm gospodarczy polskiego społeczeństwa sprawiły, że biznesy o rodzinnych korzeniach, przestały być kojarzone z wykreowanym w PRL mitem prywaciarza. Potwierdzeniem tego są wyniki kolejnych raportów z serii „Polacy o Firmach Rodzinnych” opracowanych przez Fundację Firmy Rodzinne (FFR). Pierwszy z nich, wydany w 2014 roku otworzył oczy przedsiębiorców, wówczas jeszcze niepewnych co do klimatu społecznego wokół firm rodzinnych i dał impuls do większej śmiałości w komunikowaniu tego specyficznego aspektu firm. 

Rosnącą rolę firm rodzinnych dostrzegły również rozmaite instytucje świadczące usługi dla biznesu, począwszy od banków, poprzez kancelarie prawne, a na firmach doradczych skończywszy. Z drugiej strony, powstały podmioty w sektorze organizacji pozarządowych (NGO), których działalność jest skupiona wyłącznie na firmach rodzinnych. Jedną z nich jest właśnie FFR, która nie sprzedaje usług, tylko tworzy przestrzeń do współpracy między przedsiębiorcami w myśl zasady „firmy rodzinne dla firm rodzinnych”. 

 

– Od jakiegoś czasu rodzinni przedsiębiorcy przeżywają swoistą ofensywę sprzedażową, kiedy to praktycznie każdy dostawca usług profesjonalnych dla biznesu deklaruje w swojej ofercie dedykowane dla nich rozwiązania – zauważa Piotr Hans, doradca zarządu w firmie rodzinnej NOVOL, członek Zarządu Głównego oraz Zarządu Oddziału Wielkopolskiego w Poznaniu Stowarzyszenia Księgowych w Polsce (SKwP), jeden z uczestników dyskusji panelowej na konferencji „Sukcesja i jej alternatywy”, która pod koniec czerwca odbyła się w poznańskiej siedzibie Oddziału. – U części z nich nastąpił nawet odwrót od zewnętrznych doradców, mimo, że z roku na rok zwiększa się liczba przedsiębiorców, którzy będą potrzebowali pomocy w stopniowym przekazywaniu przywództwa w firmie młodszemu pokoleniu. Problem jest taki, że nie wiadomo kogo wybrać, bo temat sukcesji przedsiębiorstwa jest stosunkowo nowy i praktycznie nikt nie ma długoletniego doświadczenia, co jest szczególnie istotne w przypadku firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw, gdzie generalnie praktyka korzystania ze wsparcia doradców zewnętrznych jest niewielka – wyjaśnia Piotr Hans. 

Tymczasem praktycznie każda firma ma wewnętrznego doradcę, który mógłby ułatwić wybór zewnętrznych konsultantów i być pomostem między różnymi wątkami złożonego procesu, jakim jest sukcesja. Mowa o osobach zarządzających działami finansowo-księgowymi w firmach – głównych księgowych lub dyrektorach finansowych.  

Analiza profilu dobrego księgowego lub księgowej, jaki został przedstawiony w raporcie "Portret księgowych. Zapracowani, ale usatysfakcjonowani.", opracowanego przez Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Oddział Wielkopolski w Poznaniu w 2017 roku, pozwala dojść do wniosku, że to osoba, która posiada wszelkie kompetencje i predyspozycje, żeby pilotować proces sukcesji po stronie wewnętrznej. 

– Sukcesja rodzinnego biznesu to proces, który toczy się na w trzech obszarach: firmowym, majątkowym  i rodzinnym. Na styku tych obszarów może dochodzić do różnic zdań, a często również konfliktów między zainteresowanymi. A należy pamiętać, że w tym gronie znajdują się nie tylko nestorzy i sukcesorzy, ale również pozostali członkowie rodziny oraz inne osoby żywo zainteresowane sukcesją, czyli pracownicy firmy rodzinnej – zwraca uwagę Piotr Hans. – Dobry księgowy lub księgowa, zakładając, że jest spoza rodziny właścicielskiej, nie mając własnych interesów i „roszczeń” wobec firmy, może doskonale sprawdzić się jako łagodzący ewentualne tarcia facylitator procesu – dodaje. 

Kim według raportu Oddziału Wielkopolskiego w Poznaniu SKwP jest dobry księgowy? To osoba, która charakteryzuje się ostrożnym, poważnym i logicznym podejściem do pracy, przestrzega reguł i konwencji. Jest nastawiona na wspieranie lidera, szanuje wartości wyznawane w organizacji, a w komunikacji bazuje na danych i faktach, nie na emocjach. 

Włączenie głównej księgowej lub księgowego w proces sukcesji nie wiąże się z dodatkowym obciążeniem organizacyjnym czy finansowym dla firmy. Zakładając, że przed księgową "nic się nie ukryje" i jest ona głównym źródłem informacji zarządczej dla przedsiębiorcy, co odpowiada praktyce funkcjonowania wielu firm, powinno się raczej dziwić sytuacji, w której księgowość nie bierze udziału w pracach związanych z sukcesją. Księgowi znają zawsze sytuację majątkową firmy, a często również właścicieli i zarządu. Jeśli nestor i sukcesor oraz ewentualnie ich krewni pracują w firmie, księgowy ma również rozeznanie w relacjach, jakie panują w rodzinie. Weźmy też pod uwagę, że rozwiązywanie trudnych kwestii finansowych często prezesi zaczynają od rozmowy z głównymi księgowymi, którzy zwykle charakteryzują się racjonalnym, analitycznym myśleniem oraz długoterminową perspektywą, uwzględniającą bezpieczeństwo prowadzenia biznesu.

 – Wiedza o wnętrzu firmy, jaką zwykle posiadają księgowi, wraz z ich doświadczeniem w relacjach z ważnymi podmiotami otoczenia, włączając w to ZUS, urzędy skarbowe, banki, a także doradców podatkowych, prawników, biegłych rewidentów, audytorów i innych zewnętrznych doradców, z jednej strony daje legitymację do uczestnictwa w sukcesji, ale z drugiej – w bardziej ekstremalnych sytuacjach, gdy sukcesja jest wymuszona niespodziewaną śmiercią przedsiębiorcy – czyni ich naturalnymi kandydatami na zarządców sukcesyjnych – sugeruje Piotr Hans. 

Gdy sukcesja jest zaplanowana, to niezależnie od tego, czy odbywa się w gronie rodziny, czy nie, główni księgowi mają poza potencjalną funkcją facylitatora jeszcze jedno, równie ważne zadanie. 

 – Sprzedaż, podjęcie rozmów z inwestorem finansowym lub branżowym jako potencjalnym właścicielem, darowizna, a w przypadku dużych podmiotów również upublicznienie,  wszystko to wchodzi w katalog przekształceń możliwych przy planowym przekazywaniu własności w procesie sukcesji, ale każde z nich wymaga innego podejścia. W zakresie przygotowania danych finansowych na potrzeby tych transakcji rola głównych księgowych i dyrektorów finansowych jest kluczowa. Po prostu bez nich nie może się to odbyć – mówi Bartosz Miłaszewski, partner zarządzający w RSM Poland, firmie doradczo-audytorskiej, będącej współorganizatorem konferencji oraz debaty.  

To jednak nie wszystko. Wraz ze zmianami w kierownictwie oraz strukturze właścicielskiej, potrzebne jest dostarczenie nowej bieżącej informacji finansowej wszystkim tym, którzy przyjęli nowe role. Taka zmiana często wiąże się z innymi preferencjami informacyjnymi.  

 – Zupełnie inne potrzeby będzie miał senior pozostający prezesem, ale przekazujący część odpowiedzialności za prowadzenie spraw w firmie swojemu sukcesorowi, który obejmie stanowisko Dyrektora Generalnego. A jeszcze inaczej będą wyglądać preferencje informacyjne byłego prezesa, który odda zarządzanie następcy, ale w dalszym ciągu pozostaje największym udziałowcem spółki, zatem zmienia perspektywę patrzenia z „zarządzającej” na „właścicielską” w różnorodnych wariantach.  Przykładowo, jako aktywny członek rady nadzorczej, albo bardziej pasywny odbiorca sprawozdań zarządu podczas corocznych walnych zgromadzeń – wyjaśnia członek zarządu SKwP Oddział Wielkopolski w Poznaniu. – Z kolei w relacji z sukcesorem, to na osobie pełniącej funkcję głównego księgowego lub dyrektora finansowego będzie spoczywać obowiązek wdrożenia go w firmowe dane finansowe i systemy raportowania. W przypadku bardziej doświadczonych sukcesorów, księgowi muszą głównie dostosować się do ich potrzeb. Natomiast mniej świadomym następcom rodzinnego biznesu, księgowi powinni przedstawić możliwości, jakie dają w zakresie podejmowania decyzji zarządczych dobre, aktualne informacje finansowe o firmie – pointuje Piotr Hans. 


© 2019 Stowarzyszenie Księgowych w Polsce. Oddział Wielkopolski w Poznaniu. Wszelkie prawa zastrzeżone. | Polityka plików cookies | Regulamin Polityka RODO